تحلیل ساختاری وسیاست جنایی جرایم رسانه‌ای نوپدید در پرتو حقوق کیفری عصر هوش مصنوعی

تحول رسانه‌های دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی، الگوهای سنتی جرم و مسئولیت کیفری را دستخوش تغییرات بنیادین کرده و زمینه ظهور جرایم رسانه‌ای نوپدید مانند اخبار جعلی، جعل عمیق و جرایم حیثیتی دیجیتال را فراهم ساخته است. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین چگونگی بازتعریف عناصر مسئولیت کیفری در بستر رسانه‌های الگوریتمی و بررسی کفایت نظام‌های حقوق کیفری موجود در مواجهه با این تحولات است. این تحقیق با روش توصیفی–تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و مطالعات تطبیقی در حوزه حقوق رسانه و حقوق کیفری انجام شده است.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ساختار شبکه‌ای انتشار محتوا، نقش الگوریتم‌ها و مشارکت غیرمستقیم کاربران موجب تضعیف الگوهای سنتی انتساب جرم شده و ضرورت گذار از مسئولیت فردمحور به مسئولیت شبکه‌ای و ساختاری را ایجاد کرده است. همچنین مشخص شد که پلتفرم‌های دیجیتال صرفاً واسطه‌های خنثی نیستند، بلکه در فرآیند تولید و تشدید آثار مجرمانه نقش فعال دارند. در نتیجه، سیاست جنایی کلاسیک مبتنی بر واکنش پسینی برای کنترل این نوع جرایم ناکافی بوده و نیازمند رویکردهای پیشگیرانه، تنظیم‌گری فناورانه و شفافیت الگوریتمی است. هدف این پژوهش ارائه چارچوبی تحلیلی برای بازاندیشی در مفاهیم مسئولیت کیفری در فضای رسانه‌ای نوین و پیشنهاد رویکردهای ترکیبی در سیاست جنایی است.