موسسه مطالعات و بررسی های سیاسی و رسانهای اندیشه و قلممطالعات سیاسی و رسانهای ایران معاصر1120260321The Cognitive Revolution and the Transformation of Governance Paradigms: Reconsidering the Role of Cognition in Political Powerانقلاب شناختی و تحول پارادایمهای حکمرانی: بازاندیشی در نقش شناخت در قدرت سیاسی248061FAمتینانجم روزگروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.0000-0003-3083-1916محمدخضریدانشجوی دکتری رشته علوم سیاسی گرایش سیاستگذاری عمومی، دانشکده، حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی،Journal Article20260603This theoretical research, using systematic literature review and thematic analysis, examines the profound transformation of political power due to cognitive revolution. Recently, advances in neuroscience, cognitive psychology, behavioral economics, and digital technologies have turned human cognition from an individual process into a strategic infrastructure of political power. This has shifted governance paradigms from institutional-structural models to cognition-centered models.<br>The main objective of the research is to formulate a new paradigm of cognitive governance and to analyze the role of cognition in redefining concepts of power, legitimacy, inequality, and the role of the state. The research methodology combined a systematic literature review (1970–2024) and theoretical thematic analysis of 128 key sources.<br>The findings indicate the emergence of 'cognitive power' as the ability to regulate the architecture of attention, cognitive load, emotions, and collective predictions. Furthermore, a new layer called 'cognitive legitimacy' has been added to the concept of political legitimacy, 'cognitive inequality' has been identified as a novel socio-political divide, and the role of the state has evolved into 'collective cognition regulator.' These changes highlight necessity of establishing institutions such as cognitive regulatory bodies, enhancing cognitive literacy, and ensuring cognitive justice.<br>Consequently, without accepting this paradigmatic shift, the sustainability of democracy, social cohesion, and the efficiency of governance systems in the age of artificial intelligence and digital platforms will be seriously threatened. The present study provides an interdisciplinary conceptual framework that paves the way for future empirical research and policy-making in the field of cognitive governance.این پژوهش بنیادی-نظری با بهرهگیری از روش مرور نظاممند ادبیات و تحلیل مضمون نظری، به بررسی تحول عمیق قدرت سیاسی در نتیجه انقلاب شناختی میپردازد. در دهههای اخیر، پیشرفتهای علوم اعصاب، روانشناسی شناختی، اقتصاد رفتاری و فناوریهای دیجیتال باعث شده است که شناخت انسانی از یک فرآیند فردی به زیرساخت راهبردی قدرت سیاسی تبدیل شود. این تحول، پارادایمهای حکمرانی را از مدلهای نهادی-ساختاری به مدلهای شناختمحور تغییر داده است.<br>هدف اصلی پژوهش، صورتبندی پارادایم جدید حکمرانی شناختی و تحلیل نقش شناخت در بازتعریف مفاهیم قدرت، مشروعیت، نابرابری و نقش دولت است. روش پژوهش ترکیبی از مرور نظاممند ادبیات (۱۹۷۰–۲۰۲۴) و تحلیل مضمون نظری بر روی ۱۲۸ منبع کلیدی بوده است.<br>یافتهها حاکی از ظهور «قدرت شناختی» بهمثابه توانایی تنظیم معماری توجه، بار شناختی، هیجانها و پیشبینیهای جمعی است. همچنین، لایه جدیدی به نام «مشروعیت شناختی» به مفهوم مشروعیت سیاسی افزوده شده، «نابرابری شناختی» به عنوان شکاف نوین اجتماعی-سیاسی شناسایی شده و نقش دولت به «تنظیمگر شناخت جمعی» تحول یافته است. این تغییرات، ضرورت ایجاد نهادهایی مانند رگولاتوری شناختی، تقویت سواد شناختی و تضمین عدالت شناختی را برجسته میسازد.<br>در نتیجه، بدون پذیرش این تغییر پارادایمی، پایداری دموکراسی، انسجام اجتماعی و کارآمدی نظامهای حکمرانی در عصر هوش مصنوعی و پلتفرمهای دیجیتال به طور جدی تهدید خواهد شد. پژوهش حاضر چارچوبی مفهومی میانرشتهای ارائه میدهد که زمینهساز پژوهشهای تجربی و سیاستگذاریهای آینده در حوزه حکمرانی شناختی است.موسسه مطالعات و بررسی های سیاسی و رسانهای اندیشه و قلممطالعات سیاسی و رسانهای ایران معاصر1120260321Structural and Criminal Policy Analysis of Emerging Media Crimes in the Light of Criminal Law in the Age of Artificial Intelligenceتحلیل ساختاری وسیاست جنایی جرایم رسانهای نوپدید در پرتو حقوق کیفری عصر هوش مصنوعی248226FAاحمدپور ابراهیمگروه حقوق ، واحد رشت ، دانشگاه آزاد اسلامی ، ایران ، رشتJournal Article20260606The evolution of digital media based on artificial intelligence has fundamentally changed traditional patterns of crime and criminal liability, paving the way for the emergence of new media crimes such as fake news, deep forgery, and digital reputation crimes. The main issue of this research is to explain how to redefine the elements of criminal liability in the context of algorithmic media and to examine the adequacy of existing criminal law systems in the face of these developments. This research was conducted using a descriptive-analytical method and using library resources and comparative studies in the field of media law and criminal law. The research findings show that the network structure of content distribution, the role of algorithms, and the indirect participation of users have weakened traditional patterns of crime attribution and created the need to shift from individual-centered responsibility to network and structural responsibility. It was also found that digital platforms are not simply neutral intermediaries, but play an active role in the process of producing and intensifying criminal acts. As a result, classical criminal policy based on ex post reaction is insufficient to control this type of crime and requires preventive approaches, technological regulation, and algorithmic transparency. The aim of this research is to provide an analytical framework for rethinking the concepts of criminal responsibility in the new media space and to propose hybrid approaches in criminal policy.تحول رسانههای دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی، الگوهای سنتی جرم و مسئولیت کیفری را دستخوش تغییرات بنیادین کرده و زمینه ظهور جرایم رسانهای نوپدید مانند اخبار جعلی، جعل عمیق و جرایم حیثیتی دیجیتال را فراهم ساخته است. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین چگونگی بازتعریف عناصر مسئولیت کیفری در بستر رسانههای الگوریتمی و بررسی کفایت نظامهای حقوق کیفری موجود در مواجهه با این تحولات است. این تحقیق با روش توصیفی–تحلیلی و با بهرهگیری از منابع کتابخانهای و مطالعات تطبیقی در حوزه حقوق رسانه و حقوق کیفری انجام شده است.یافتههای پژوهش نشان میدهد که ساختار شبکهای انتشار محتوا، نقش الگوریتمها و مشارکت غیرمستقیم کاربران موجب تضعیف الگوهای سنتی انتساب جرم شده و ضرورت گذار از مسئولیت فردمحور به مسئولیت شبکهای و ساختاری را ایجاد کرده است. همچنین مشخص شد که پلتفرمهای دیجیتال صرفاً واسطههای خنثی نیستند، بلکه در فرآیند تولید و تشدید آثار مجرمانه نقش فعال دارند. در نتیجه، سیاست جنایی کلاسیک مبتنی بر واکنش پسینی برای کنترل این نوع جرایم ناکافی بوده و نیازمند رویکردهای پیشگیرانه، تنظیمگری فناورانه و شفافیت الگوریتمی است. هدف این پژوهش ارائه چارچوبی تحلیلی برای بازاندیشی در مفاهیم مسئولیت کیفری در فضای رسانهای نوین و پیشنهاد رویکردهای ترکیبی در سیاست جنایی است.موسسه مطالعات و بررسی های سیاسی و رسانهای اندیشه و قلممطالعات سیاسی و رسانهای ایران معاصر1120260321Pathology of media literacy and its impact on political socialization in Iranآسیب شناسی سواد رسانه ای و تاثیر آن بر جامعه پذیری سیاسی در ایران248227FAمحمد جوادموسی نژاداستادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.مهتابخسرویکارشناس ارشد علوم سیاسی از دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوینشهرهپیرهاشمیکارشناس ارشد علوم سیاسی از دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوینJournal Article20260607In the present era, the use of radio, television, satellite, and social networks as fast and accessible communication media has become a social necessity and an integral part of human life.On the one hand, in the present era, the media have become tools for spreading various ideas and ideologies around the world. How does exposure to media messages affect the process of political socialization? It seems that the media has had significant consequences on the patterns of political socialization and the consolidation of values and various aspects of human life, including their way of thinking and behavior.According to research findings, in our country, Iran, the media has become an important and influential institution. The lack or weakness of media literacy can cause a deviation from political realities and misconceptions. The media are both opportunistic and harmful, and a realistic understanding of the environment must be made. By utilizing media literacy, the socialization process can be guided from a state of unquestioning acceptance to a state of seeking truth. In Iran, promoting media literacy through formal and informal education can be an effective step in improving political socialization and developing social capital.در عصر حاضر بهرهگیری از رادیو، تلویزیون، ماهواره و شبکههای اجتماعی به عنوان رسانههای ارتباطی سریع و در دسترس ضرورتی اجتماعی و بخشی جدایی ناپذیر از زندگی انسانها شده است. از سویی در عصر حاضر رسانهها به ابزارهایی برای نشر اندیشه و ایدئولوژیهای گوناگون در سراسر جهان تبدیل شدهاند. مواجهه با پیامهای رسانهای به چه نحوهیی فرایند جامعهپذیری سیاسی را تحتتاثیر قرار میدهد؟ به نظر میرسد که رسانهها پیامدهای قابل توجهی بر الگوهای جامعه پذیری سیاسی و تثبیت ارزشها و جنبههای گوناگون زندگی انسانها از جمله طرز فکر و رفتار آنها داشته است. بر اساس یافتههای پژوهش در کشور ما ایران رسانه به یک نهاد مهم اثر گذار مبدل شده است. نبود یا ضعف سواد رسانهای میتواند باعث انحرافی از واقعیتهای سیاسی و برداشت های اشتباه صورت گیرد. رسانه ها هم فرصت زا و هم آسیب زا هستند باید درک واقع ببینانه از محیط صورت گیرد. با بهرهگیری از سواد رسانهای فرایند جامعه پذیری از حالت پذیزش بی چون و چرا به حالت جست و جوی حقیقت هدایت شود. در ایران ارتقای سواد رسانهای از طریق آموزش رسمی و غیررسمی میتواند گامی مؤثر در بهبود جامعهپذیری سیاسی و توسعه سرمایه اجتماعی باشد. کاهش کیفیت جامعهپذیری سیاسی در میان افراد و شکلگیری نگرشهای سطحی و ناپایدار نسبت به مسائل سیاسی میشود که میتواند آسیب های عمیقی در پی داشته باشد. یافتههای این پژوهش که بر پایه روش توصیفی–تحلیلی و تحلیل اسنادی، گردآوری اطلاعات از منابع کتابخانهای انجام شده است.موسسه مطالعات و بررسی های سیاسی و رسانهای اندیشه و قلممطالعات سیاسی و رسانهای ایران معاصر1120260321Drones, Artificial Intelligence and the Redefinition of the Battlefield: Lessons from the 12-Day War for Iran’s Securityپهپادها، هوش مصنوعی و بازتعریف میدان نبرد؛ درس هایی از جنگ 12 روزه برای امنیت ایران248228FAمعصومهفلاحتیدانش آموخته دکترا روابط بین الملل،گروه روابط بین الملل،واحد کرج،دانشگاه آزاد اسلامی،کرج،ایران.0009-0008-0254-5895Journal Article20260611The 12‑day war of June 2025 between Israel and Iran – marked by offensive drones, AI‑guided munitions, and cyber operations – redefined the modern battlefield and created fundamental security challenges for Iran. Drawing on offensive neorealism, which stresses the maximization of military power in an anarchic international system, this study asks how emerging technologies like drones and AI have altered the regional balance of power and threaten Iran’s security. The main hypothesis, derived from the offensive neorealist tenet that power prevails over security, argues that Israel’s asymmetric use of AI‑centric drones and hybrid warfare has cemented its hegemonic advantage, forcing Iran to reconsider its defensive strategy – unless Tehran rapidly indigenises those technologies to restore deterrence. The research follows a qualitative, descriptive‑analytical method. The findings show that Israel’s AI‑guided drones executed more than 70% of precision strikes, significantly disrupting parts of Iran’s cyber infrastructure, while Iran’s lack of layered AI defence worsened its vulnerability. From this, several urgent lessons emerge: Iran must invest immediately in swarm drones and defensive AI, integrate cyber‑air capabilities into its deterrence doctrine, and pursue regional technology‑transfer partnerships with Russia and China. Ultimately, if Iran does not redefine its battlefield approach in line with offensive neorealism, its security will remain dangerously exposed to future hybrid threats.جنگ ۱۲ روزه ژوئن ۲۰۲۵ ایران و اسرائیل، با بکارگیری پهپادهای تهاجمی، هوش مصنوعی و عملیات سایبری، میدان نبرد را بازتعریف کرد. این درگیری مقدمه جنگ ۴۰ روزه اسفند ۱۴۰۴ با ورود آمریکا بود و چالشهای بنیادین امنیتی ایران را برجسته ساخت. این پژوهش با تکیه بر نئورئالیسم تهاجمی (میرشایمر) که بر حداکثرسازی قدرت در نظام آنارشیک تأکید دارد، به این پرسش پاسخ میدهد که فناوریهای نوظهور چگونه تعادل قدرت منطقهای را دگرگون کرده و امنیت ایران را تهدید میکنند؟ فرضیه اصلی آن است که بهرهبرداری نامتوازن اسرائیل و آمریکا از پهپادهای AI‑محور و عملیات هیبریدی، برتری هژمونیک آنها را تثبیت کرده و ایران را به بازنگری دفاعی وا میدارد؛ مگر آنکه ایران با تسریع در بومیسازی این فناوریها، توازن بازدارندگی را بازسازی کند. روش پژوهش کیفی با رویکرد توصیفی‑تحلیلی است. یافتهها نشان میدهد در جنگ ۴۰ روزه، اسرائیل و آمریکا با سامانههای AI پیشرفته (هابسورا ۳) بیش از ۸۵٪ حملات دقیق را اجرا کردند که به اختلال گسترده زیرساختهای ایران انجامید. ایران نیز با سامانه بومی «فلق» و پهپادهای شاهد‑۲۳۸، در هفتههای پایانی نرخ رهگیری را به ۴۰٪ رساند و تلفاتی به دشمن وارد کرد. درس کلیدی برای ایران سرمایهگذاری فوری در پهپادهای swarm، پدافند لیزری، ادغام سایبر‑هوایی و همکاری با روسیه و چین است. بدون بازتعریف میدان نبرد بر پایه نئورئالیسم تهاجمی، امنیت ایران در برابر تهدیدات هیبریدی آینده تضعیف خواهد شد.موسسه مطالعات و بررسی های سیاسی و رسانهای اندیشه و قلممطالعات سیاسی و رسانهای ایران معاصر1120260321Political Society of the Twelve-Day War in the Islamic Republic of Iran: An Analysis of State-Society Relationsجامعهشناسی سیاسی جنگ دوازدهروزه در جمهوری اسلامی ایران؛ تحلیل رابطه دولت و ملت250271FAآرزورحیمیگروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج، کرجِ، ایران0009-0005-3471-8605Journal Article20260707The Twelve-Day War of 2025 was one of the most significant security and political events affecting contemporary Iran, generating considerable social and political consequences. This study adopts a political sociology perspective to examine the impact of the conflict on patterns of political behavior, social cohesion, and state-nation relations in the Islamic Republic of Iran. The central research question explores how the Twelve-Day War influenced citizens’ political attitudes, perceptions of governmental legitimacy, and the reconfiguration of the relationship between the state and society.<br>The research is grounded in the theoretical framework of political society, emphasizing the interaction between external security threats, social solidarity, and political behavior. Employing a qualitative descriptive-analytical approach, the study analyzes media discourse, political commentaries, analytical reports, and the public positions of political elites to identify dominate patterns in political and social responses during and after the conflict.<br>The finding indicate that the war temporarily strengthened national cohesion, reduced visible political polarization, and reinforced symbolic support for the state during the period of external threat. However, these effects proved to be largely contingent upon the exceptional circumstances of the crisis. The persistence of structural challenges, declining social capital, and limited institutional trust prevented the emergence of long-term changes in political legitimacy and state-nation relations. The study concludes that while external military threats may generate short-term solidarity and conditional political support, they are insufficient to produce enduring transformations in the relationship between the state and society without sustained improvements in governance, institutional performance, and public trust.جنگ دوازدهروزه سال ۱۴۰۴ بهعنوان یکی از مهمترین رخدادهای امنیتی ـ سیاسی معاصر ایران، پیامدهای اجتماعی و سیاسی قابلتوجهی بر جای گذاشت. این مقاله با رویکرد جامعه شناسیسیاسی، به بررسی تاثیر این جنگ بر الگوهای کنش سیاسی، همبستگی اجتماعی و رابطه دولت ـ ملت در جمهوری اسلامی ایران میپردازد. مسئله اصلی پژوهش آن است که جنگ دوازدهروزه چگونه بر رفتار سیاسی جامعه، شکافهای اجتماعی و ادراک مشروعیت دولت در جمهوری اسلامی ایران اثر گذاشته است؟ بر این اساس، سوال پژوهش چنین صورتبندی میشود، جنگ دوازدهروزه چه تاثیری بر همبستگی اجتماعی و بازتعریف رابطه دولت ـ ملت در جمهوری اسلامی ایران داشته است؟<br>چارچوب تحلیلی پژوهش مبتنی بر رویکرد جامعه شناسی سیاسی بحران و جنگ است که بر نقش تهدید خارجی در بسیج اجتماعی، شکلگیری همبستگی کوتاهمدت و تغییر الگوهای کنش سیاسی تاکید دارد. روش تحقیق مقاله توصیفی ـ تحلیلی بوده و دادهها از طریق تحلیل گفتمان رسانههای رسمی، بازتابهای شبکههای اجتماعی و مواضع نخبگان سیاسی در جمهوری اسلامی ایران گردآوری و تحلیل شدهاند.<br>فرضیه اصلی پژوهش بر این مبنا استوار است که جنگ دوازدهروزه در کوتاه مدت موجب افزایش نسبی همبستگی اجتماعی و کاهش موقتی شکافهای سیاسی در جامعه جمهوری اسلامی ایران شده است، اما به دلیل تداوم مسائل ساختاری و فرسایش سرمایه اجتماعی، این همبستگی نتوانسته به بازتولید پایدار اعتماد و همراهی سیاسی در میان مدت و بلندمدت منجرشود. یافتههای پژوهش نشان میدهد واکنش جامعه جمهوری اسلامی ایران به این جنگ، ترکیبی از همراهی نمادین، کنشگری محدود و همراهی مشروط سیاسی بوده است.موسسه مطالعات و بررسی های سیاسی و رسانهای اندیشه و قلممطالعات سیاسی و رسانهای ایران معاصر1120260321A Comparative Study of the Role of the Cossack Force and the Intervention of Foreign Powers in the Engineering of Political Power in Contemporary Iran during the Three Coups of Liakhov, Reza Khan, and Zahediبررسی تطبیقی نقش نیروی قزاق و مداخله قدرتهای خارجی در مهندسی قدرت سیاسی ایران معاصر طی سه کودتای لیاخوف، رضاخان و زاهدی250534FAسید مصطفیابطحیعضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران0009-0006-6494-7078نقیاصغری کلشطالشانیدانشجوی مقطع دکتری دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران0009-0001-3093-1848Journal Article20260624چکیده<br>این پژوهش با رویکرد تاریخیـتحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانهای، سه کودتای معاصر ایران را با تأکید بر نقش بریگاد قزاق و مداخله قدرتهای خارجی در مهندسی قدرت سیاسی بررسی میکند. پرسش اصلی آن است که کودتاهای لیاخوف، رضاخان و زاهدی چگونه در پیوند میان مداخله خارجی، سازمان نظامی وابسته قزاق و بحرانهای ساختاری جامعه ایران شکل گرفتند. فرضیه پژوهش بر این مبناست که مهندسی قدرت سیاسی در این سه مقطع، نه حاصل عاملی واحد، بلکه محصول برهمکنش سه سطح بینالمللی، ساختاریـنهادی و داخلی بوده است. چارچوب نظری مقاله بر یک مدل تلفیقی سهسطحی استوار است که در سطح بینالمللی از نظریه امپریالیسم لنین و نظریه وابستگی فرانک، در سطح ساختاریـنهادی از رویکرد استفانی کرونین درباره نقش دوگانه ارتش در دولتسازی و نظریه زوال سیاسی و پریتورینیسم هانتینگتون، و در سطح داخلی از نظریه استبداد ایرانی و جامعه کوتاهمدت کاتوزیان بهره میگیرد. یافتهها نشان میدهد که در ۱۲۸۷، بریگاد قزاق به فرماندهی لیاخوف ابزار مستقیم روسیه برای سرکوب مشروطه شد؛ در ۱۲۹۹، خلأ قدرت و حمایت بریتانیا زمینه صعود رضاخان و مهندسی نظامی قدرت را فراهم کرد؛ و در ۱۳۳۲، مداخله آمریکا و بریتانیا با اتکا به فضلالله زاهدی به سقوط دولت ملی و تثبیت اقتدارگرایی وابسته انجامید. این مقاله نتیجه میگیرد که سه کودتا، در پیوند با تداوم استبداد داخلی، رقابت قدرتهای خارجی و نقشآفرینی نیروی نظامی وابسته قزاق و نیروهای برآمده از سنت آن، الگویی مشترک از مداخله بیرونی، وابستگی سیاسیـنظامی و بازتولید تمرکز اقتدار در تاریخ معاصر ایران را بازتاب میدهند.چکیده<br>این پژوهش با رویکرد تاریخیـتحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانهای، سه کودتای معاصر ایران را با تأکید بر نقش بریگاد قزاق و مداخله قدرتهای خارجی در مهندسی قدرت سیاسی بررسی میکند. پرسش اصلی آن است که کودتاهای لیاخوف، رضاخان و زاهدی چگونه در پیوند میان مداخله خارجی، سازمان نظامی وابسته قزاق و بحرانهای ساختاری جامعه ایران شکل گرفتند. فرضیه پژوهش بر این مبناست که مهندسی قدرت سیاسی در این سه مقطع، نه حاصل عاملی واحد، بلکه محصول برهمکنش سه سطح بینالمللی، ساختاریـنهادی و داخلی بوده است. چارچوب نظری مقاله بر یک مدل تلفیقی سهسطحی استوار است که در سطح بینالمللی از نظریه امپریالیسم لنین و نظریه وابستگی فرانک، در سطح ساختاریـنهادی از رویکرد استفانی کرونین درباره نقش دوگانه ارتش در دولتسازی و نظریه زوال سیاسی و پریتورینیسم هانتینگتون، و در سطح داخلی از نظریه استبداد ایرانی و جامعه کوتاهمدت کاتوزیان بهره میگیرد. یافتهها نشان میدهد که در ۱۲۸۷، بریگاد قزاق به فرماندهی لیاخوف ابزار مستقیم روسیه برای سرکوب مشروطه شد؛ در ۱۲۹۹، خلأ قدرت و حمایت بریتانیا زمینه صعود رضاخان و مهندسی نظامی قدرت را فراهم کرد؛ و در ۱۳۳۲، مداخله آمریکا و بریتانیا با اتکا به فضلالله زاهدی به سقوط دولت ملی و تثبیت اقتدارگرایی وابسته انجامید. این مقاله نتیجه میگیرد که سه کودتا، در پیوند با تداوم استبداد داخلی، رقابت قدرتهای خارجی و نقشآفرینی نیروی نظامی وابسته قزاق و نیروهای برآمده از سنت آن، الگویی مشترک از مداخله بیرونی، وابستگی سیاسیـنظامی و بازتولید تمرکز اقتدار در تاریخ معاصر ایران را بازتاب میدهند.