پهپادها، هوش مصنوعی و بازتعریف میدان نبرد؛ درس هایی از جنگ 12 روزه برای امنیت ایران

جنگ ۱۲ روزه ژوئن ۲۰۲۵ ایران و اسرائیل، با بکارگیری پهپادهای تهاجمی، هوش مصنوعی و عملیات سایبری، میدان نبرد را بازتعریف کرد. این درگیری مقدمه جنگ ۴۰ روزه اسفند ۱۴۰۴ با ورود آمریکا بود و چالش‌های بنیادین امنیتی ایران را برجسته ساخت. این پژوهش با تکیه بر نئورئالیسم تهاجمی (میرشایمر) که بر حداکثرسازی قدرت در نظام آنارشیک تأکید دارد، به این پرسش پاسخ می‌دهد که فناوری‌های نوظهور چگونه تعادل قدرت منطقه‌ای را دگرگون کرده و امنیت ایران را تهدید می‌کنند؟ فرضیه اصلی آن است که بهره‌برداری نامتوازن اسرائیل و آمریکا از پهپادهای AI‑محور و عملیات هیبریدی، برتری هژمونیک آن‌ها را تثبیت کرده و ایران را به بازنگری دفاعی وا می‌دارد؛ مگر آنکه ایران با تسریع در بومی‌سازی این فناوری‌ها، توازن بازدارندگی را بازسازی کند. روش پژوهش کیفی با رویکرد توصیفی‑تحلیلی است. یافته‌ها نشان می‌دهد در جنگ ۴۰ روزه، اسرائیل و آمریکا با سامانه‌های AI پیشرفته (هابسورا ۳) بیش از ۸۵٪ حملات دقیق را اجرا کردند که به اختلال گسترده زیرساخت‌های ایران انجامید. ایران نیز با سامانه بومی «فلق» و پهپادهای شاهد‑۲۳۸، در هفته‌های پایانی نرخ رهگیری را به ۴۰٪ رساند و تلفاتی به دشمن وارد کرد. درس کلیدی برای ایران سرمایه‌گذاری فوری در پهپادهای swarm، پدافند لیزری، ادغام سایبر‑هوایی و همکاری با روسیه و چین است. بدون بازتعریف میدان نبرد بر پایه نئورئالیسم تهاجمی، امنیت ایران در برابر تهدیدات هیبریدی آینده تضعیف خواهد شد.