برهم‌کنش راهبرد و بافتار و عاملیت: تحلیل نقش حشدالشعبی در سیاست منطقه‌ای ایران در عراق (2026-2014)

این مقاله نقش حشدالشعبی را در پیشبرد برخی اهداف سیاست منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران در عراق با بهره‌گیری از رهیافت راهبردی ـ رابطه‌ای بریگی و هیل بررسی می‌کند. پرسش اصلی آن است که این نقش در چه شرایطی و از طریق چه سازوکارهایی شکل گرفته و چرا در دوره‌های مختلف دستخوش تغییر شده است؟. پژوهش با روش کیفی و توصیفی ـ تحلیلی، رابطه متغیر میان راهبرد ایران، بافتار سیاسی ـ امنیتی و اجتماعی عراق و عاملیت گروه‌های تشکیل‌دهنده حشد را در چهار مقطع تاریخی بررسی می‌کند: شکل‌گیری در بستر بحران داعش، نهادمندسازی پس از سال ۲۰۱۶، بحران مشروعیت و اعتراضات تشرین، و تحولات پس از ۷ اکتبر، جنگ 12 روزه و جنگ رمضان. یافته‌ها نشان می‌دهد که نقش حشد را نمی‌توان صرفاً با الگوی نیروی نیابتی یا بازیگر مستقل توضیح داد. در عوض، میزان هم‌پوشانی میان اهداف ایران، محدودیت‌ها و فرصت‌های بافتار عراق و منافع گروه‌های مختلف، ظرفیت کنش هماهنگ را در هر مقطع شکل می‌دهد. شکل‌گیری و تثبیت حشد ظرفیت‌های امنیتی و سیاسی تازه‌ای پدید آورد، اما هم‌زمان پرسش‌هایی درباره اقتدار دولت عراق، مشروعیت اجتماعی و خطر گسترش درگیری ایجاد کرد. مقاله استدلال می‌کند که پیامدهای کنش بازیگران نیز بافتار را تغییر می‌دهد و راهبردهای بعدی را محدود یا تسهیل می‌کند. بنابراین، تحلیل رابطه ایران و حشد مستلزم تفکیک میان نهاد رسمی و گروه‌های مختلف و احتیاط در تعمیم رفتار یک گروه به کل مجموعه است.